رونمایی و نقد کتاب «حقوق شهری ایران» در پژوهشکده حقوقی شهر دانش
کتاب «حقوق شهری ایران» نوشته دکتر فرهنگ فقیه لاریجانی در نشستی با حضور دکتر غلامرضا کامیار و دکتر مسلم آقایی طوق در پژوهشکده حقوقی شهر دانش نقد و بررسی شد. در این نشست، ضرورت توسعه مبانی نظری حقوق شهری، تقویت مطالعات تطبیقی و تاریخی و بررسی مسائل کاربردی این حوزه از جمله چالشهای کمیسیون ماده ۱۰۰ مورد تأکید قرار گرفت. این کتاب به همت انتشارات مؤسسه شهر دانش منتشر شده است.
نشست رونمایی و نقد کتاب «حقوق شهری ایران» نوشته دکتر فرهنگ فقیه لاریجانی با حضور دکتر غلامرضا کامیار و دکتر مسلم آقایی طوق بهعنوان ناقدان اثر در پژوهشکده حقوقی شهر دانش برگزار شد.در این نشست، کتاب «حقوق شهری ایران» که بهتازگی توسط انتشارات مؤسسه شهر دانش منتشر شده است، از جنبههای مختلف از جمله ساختار، مبانی نظری حقوق شهری، مطالعات تطبیقی و تاریخی و میزان کارآمدی آن در پاسخ به مسائل عملی حوزه حقوق شهری مورد بررسی قرار گرفت. ناقدان ضمن تأکید بر اهمیت انتشار چنین اثری، پیشنهادهایی برای تکمیل و تقویت کتاب در ویرایشهای بعدی ارائه کردند.
هدف از نگارش کتاب «حقوق شهری ایران»
دکتر فرهنگ فقیه لاریجانی، نویسنده کتاب «حقوق شهری ایران»، با اشاره به اینکه این اثر را نقطه پایان فعالیت خود در این حوزه نمیداند، گفت کتاب با هدف قرار گرفتن در حد فاصل یک اثر صرفاً دانشگاهی و یک راهنمای اجرایی تدوین شده است تا علاوه بر دانشجویان و پژوهشگران، برای شهرداران، مدیران شهری و فعالان حوزه مدیریت شهری نیز قابل استفاده باشد.
او توضیح داد که در تدوین کتاب تلاش کرده مفهوم حقوق شهری را از رویکرد سنتی و محدود به برنامهریزی شهری فراتر ببرد و موضوعاتی همچون عدالت فضایی، مشارکت عمومی و اجتماعی، حق بر مسکن، محیط زیست، تأمین مالی و مدیریت شهری را نیز در این حوزه مورد توجه قرار دهد.
فقیه لاریجانی همچنین با تفکیک «حقوق شهری» از «حقوق شهرداری»، تلاش کرده است نقش نهادهای مختلف مؤثر در امور شهری را در ساختار این دانش حقوقی مورد توجه قرار دهد.
برای تهیه کتاب «حقوق شهری ایران» نوشته دکتر فرهنگ فقیه لاریجانی، میتوانید به وبسایت انتشارات مؤسسه شهردانش مراجعه کنید.
ادبیات حقوق شهری با تحولات شهرنشینی همگام نشده است!
دکتر غلامرضا کامیار در آغاز سخنان خود بر اهمیت فعالیتهای پژوهشکده حقوقی شهر دانش در توسعه آموزش و پژوهش حقوقی تأکید کرد و این مجموعه را نمونهای از ظرفیت بخش غیردولتی در حوزه حقوق دانست.
او با اشاره به فعالیتهای این مؤسسه گفت شهر دانش نشان داده است که یک مجموعه غیردولتی نیز میتواند در حوزه آموزش و پژوهش حقوقی ظرفیت و توان قابل توجهی ایجاد کند. کامیار این روند را حاصل تلاش بنیانگذاران مؤسسه شهر دانش دانست و تأکید کرد چنین اقداماتی میتواند به ارتقای جایگاه جامعه حقوقی و گسترش آموزشهای تخصصی کمک کند.
کامیار سپس کتاب «حقوق شهری ایران» را اثری در حوزهای دانست که با وجود رشد سریع شهرنشینی در ایران، ادبیات حقوقی آن هنوز متناسب با نیازهای جامعه توسعه نیافته است. به گفته او، بخش قابل توجهی از جمعیت کشور در شهرها زندگی میکنند، اما نظام حقوقی و حرفه حقوقی همچنان با بسیاری از مسائل پیچیده شهرنشینی همگام نشده است.
تأکید بر تقویت مبانی نظری حقوق شهری
دکتر کامیار در بخش دیگری از نقد خود بر ضرورت تقویت مبانی نظری حقوق شهری تأکید کرد و گفت این حوزه که در مرز میان حقوق عمومی و حقوق خصوصی قرار دارد، نیازمند شناسایی و تبیین روشنتر اصول حاکم بر خود است.
او از اصولی مانند حفاظت از محیط زیست، تناسب و سازگاری کاربریها و ساختمانها و ایجاد تعادل میان منافع عمومی متعارض بهعنوان نمونههایی از این مباحث نام برد.
وی همچنین مطالعات تطبیقی را یکی از زمینههای قابل توسعه در کتاب دانست و تأکید کرد حقوق تطبیقی صرفاً با ترجمه قوانین کشورهای دیگر شکل نمیگیرد، بلکه باید دکترین، آرای قضایی و نقاط قوت و ضعف نظامهای حقوقی دیگر نیز مورد بررسی قرار گیرد.
کامیار همچنین بر اهمیت تاریخ حقوق شهری تأکید کرد و گفت شناخت قواعد و نهادهای حقوقی مرتبط با شهر در دورههای تاریخی مختلف میتواند به درک بهتر وضعیت امروز حقوق شهری کمک کند و حتی زمینه را برای شکلگیری مباحثی مانند «فقه شهرسازی» فراهم سازد.
حقوق شهری باید به مسائل عملی پاسخ دهد
دکتر مسلم آقایی طوق نیز در این نشست ضمن دفاع از انتشار آثار جدید در حوزههای تثبیتشده حقوقی، تأکید کرد وجود کتابهای پیشین در یک رشته مانع تولید آثار جدید نیست؛ چراکه هر نویسنده میتواند نگاه و صورتبندی خاص خود را به یک حوزه وارد کند.
او ساختار کتاب «حقوق شهری ایران» را از نقاط قوت اثر دانست و گفت کتاب از نظر سازماندهی مطالب، مسیر مشخصی را از مفاهیم و مبانی به ساختار و سازمان، وظایف شهرداری و سپس مباحث رسیدگی و دادرسی دنبال میکند.
آقایی طوق همچنین پرداختن به پیشینه تاریخی نهادهای شهری را اقدامی مثبت دانست و گفت این بخش صرفاً جنبه تزئینی ندارد و میتواند در شناخت چگونگی شکلگیری و تحول نهادهای حقوقی شهری مؤثر باشد.
چالشهای کمیسیون ماده ۱۰۰ در نقد کتاب «حقوق شهری ایران»
آقایی طوق در ادامه با اشاره به بخشهای کاربردی کتاب گفت حقوق شهری باید به پرسشهای واقعی و مسائل عملی شهرداریها، وکلا، کارشناسان و اعضای کمیسیونهای مختلف نیز پاسخ دهد.
او بهطور مشخص به چالشهای کمیسیون ماده ۱۰۰ اشاره کرد و مسائلی مانند اشتباه در تصمیمات کمیسیون، کشف اسناد جدید، امکان بازنگری در برخی تصمیمات و نحوه پیگیری اعتراضات را از جمله موضوعاتی دانست که میتواند در ویرایشهای بعدی کتاب مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر استفاده بیشتر از نظریات مشورتی و آرای قضایی، از جمله آرای شعب، تأکید کرد و افزود ارائه نمونههای عینی، جدولها و دادههای آماری مستند میتواند کتاب را برای مخاطبان حرفهای کاربردیتر کند.
به گفته آقایی طوق، حقوق شهری صرفاً یک موضوع دانشگاهی نیست و مهندسان، مدیران شهری، کارشناسان و اعضای کمیسیونها نیز در مسائل روزمره خود به منابع تخصصی این حوزه نیاز دارند.
جمعبندی نقد کتاب «حقوق شهری ایران»
در مجموع، نقدهای مطرحشده در نشست رونمایی و نقد کتاب «حقوق شهری ایران» نشان داد این اثر علاوه بر تلاش برای نظاممند کردن حوزهای نسبتاً جوان در ادبیات حقوقی کشور، میتواند زمینهساز بحثی گستردهتر درباره حدود، مبانی و کارکردهای حقوق شهری در ایران باشد.این بحث از یک سو بر ضرورت تدوین نظریهها و اصول اختصاصی حقوق شهری و توسعه مطالعات تطبیقی و تاریخی تأکید دارد و از سوی دیگر، پاسخگویی به مسائل عینی و روزمره شهرها و نهادهای مدیریت شهری را مورد توجه قرار میدهد.پیشنهادهای مطرحشده از سوی ناقدان نیز بیش از آنکه ناظر بر نفی کلی اثر باشد، بر تقویت و تکمیل کتاب «حقوق شهری ایران» در چاپها و ویرایشهای آینده متمرکز بود.
برای تهیه کتاب «حقوق شهری ایران» نوشته دکتر فرهنگ فقیه لاریجانی، میتوانید به وبسایت انتشارات مؤسسه شهردانش مراجعه کنید.
