- نوع مقاله : علمی – پژوهشی
- نویسندگان : دکتر علیرضا میرکمالی ـ دکتر نازنین حاجی زاده
- مجله : شماره 24 مجله پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی، پاییز و زمستان 1403
چکیده:
در پرتو پیشرفت فناوری، جرایم و شیوه ارتکاب آنها تغییرات زیادی داشتهاند. از اینرو پیشگیری از جرایم با نگاه فعلی و رویکرد مشکل محور حاکم بر نظام پیشگیری از جرم در کشور، کارآمدی لازم را نخواهد داشت و در سالهای نهچندان دور و در مواجهه با جرایم نوظهور، دچار غافلگیری و عدم کارایی خواهد شد. از اینرو، ضرورت آیندهپژوهی و در سایه اعمال و پیادهسازی درست آن، پیشبینی آینده در حوزههای مختلف و داشتن فرصت کافی، برای آماده شدن در برابر تغییرات آینده، انکارناپذیر است.
از سویی دیگر، مطابق با «نظریه بازی» که برای اولین بار در علم ریاضی و اقتصاد در سال 1921 توسط ریاضیدانی به نام «جان فون نیومن» بسط داده شد، شاهد نظریهای بر مبنای فن تحلیل و پیشبینی رفتارها و استراتژی هستیم که متضمن طراحی و تبیین یک فن برای تحلیل شرایطی است که در آن دو یا چند فرد در پی کسب نتیجهای خاص از فعالیتی هستند. فرض اولیه این نظریه، عقلانیت بازیکنان است که بر مبنای اصل «هوشمندی»، همانند حرکات بازی شطرنج، هر بازیکن با حرکات هوشمندانه در تلاش برای نیل به نتیجهای خاصی است. در تطابق با نظام پیشگیری از جرم، بهرهگیری از این مبنا در عرصه آیندهپژوهی این حوزه، همانند سایر علوم بسیار راهگشا است. از این رو، در این پژوهش تبیین و شناخت مبنای هوشمندی در نظریه بازی و مؤلفههای آن و بسترسازی تحقق هوشمندی در نظام پیشگیری از جرم در راستای بهرهگیری حداکثری از آینده پژوهی راهبردی خواهیم پرداخت.
سؤال پیشروی پژوهش، این است که چگونه از ظرفیتهای نظریه بازی میتوان در پیشگیری از جرایم نوظهور بهره برد؟ نوع تحقیق در پژوهش آیندهپژوهی راهبردی در پیشگیری از جرایم نوظهور، نظری و بر اساس روش تحلیلی ـ توصیفی انجام خواهد شد. دادههای موردنیاز، از طریق روش کتابخانهای جمعآوری گردیدهاند. یافتههای این پژوهش بیانگر آن است درسایه مبنای «هوشمندی راهبردی» و عناصر آن، میتوان از علم آیندهپژوهی راهبردی به طور مؤثری در پیشگیری از جرایم نوظهور استفاده کرد.
